Bà luật hương

Tên khác

Tên dân gian: Vị thuốc Bà luật hương hay Long não còn gọi Kim Cước Não, Cảo Hương, Thượng Bà luật hương, Hư Phạn, Băng Phiến Não, Mai Hoa Não, Mễ Não, Phiến Não, Tốc Não, Cố Bất Bà Luật, Bà luật hương Hương, Mai Hoa Băng Phiến, Yết Bà La Hương, Nguyên Từ Lặc, Chương Não, Não Tử, Triều Não (Trung Dược Học), Dã Hương (Dược Liệu Việt Nam).

Tên khoa học: Cinnamomum camphora N. et E.

Họ khoa học: Họ Bà luật hương (Lauraceae).

Cây Bà luật hương (Mô tả, hình ảnh cây cải thảo, phân bố, thu hái, chế biến, thành phần hóa học, tác dụng dược lý…)

Mô tả:

Cây Bà luật hương là một cây thuốc quý dạng cây gỗ, cao 10-15m. Lá đơn nguyên, hình mũi mác, mặt trên xanh, mặt dưới màu nhạt hơn, có cuống dài, mọc so le, không có lá kèm, gân lá lông chim. Ở gốc của gân giữa với 2 gân phụ lớn nhất có 2 tuyến nhỏ. Cụm hoa hình sim 2 ngả ở ngọn cành. Hoa nhỏ màu vàng lục, đều, lưỡng tính. Đế hoa lõm, mang bao hoa và bộ nhụy xếp thành vòng 3 bộ phận một. Bao hoa gồm 3 lá đài và 3 cánh hoa không khác nhau mấy. Bộ nhụy gồm 3 vòng nhụy hữu thụ và 1-2 vòng nhụy lép có tuyến. Nhụy hữu thụ, có chỉ nhụy mỏng mang bao phấn, cấu tạo bởi 4 ô phấn nhỏ, chồng lên nhau 2 cái một. Mỗi ô nhỏ mở bởi 1 cái lưỡi gà quay về phía trong đối với 2 vòng ngoài và quay về phía ngoài đối với vòng trong cùng. 2 bên chỉ nhụy của vòng này mang tuyến nhỏ. Bộ nhụy gồm 1 tâm bì. Bầu thượng, vòi hình trụ phồng ở ngọn. Một noãn đảo. Quả mọng đựng trong đế hoa tồn tại và rắn lai. Hạt không nội nhũ.Trồng khắp nơi.

Thu hái, Sơ chế:

Lấy gỗ vào mùa xuân, mùa thu [ cây 40-50 tuổi trở lên có nhiều Bà luật hương] (Dược Liệu Việt Nam).

Bộ phận dùng:

Bột kết tinh sau khi cất gỗ và lá cây Bà luật hương. Bột Bà luật hương màu trắng, mùi thơm đặc biệt, có khi được nén thành khối vuông hoặc tròn.

Bào chế vị thuốc Bà luật hương

+ Chặt nhỏ cây, cành lá, chưng cất lấy Bà luật hương thô rồi lại thăng hoa tinh chế lần nữa để được bột Bà luật hương tinh chế. Cho vào khuôn để có những cục hoặckhối Bà luật hương.

+ Chẻ nhỏ thân, cành, rễ, lá, đem cất với nướcsẽ được Bà luật hương và tinh dầu (Dược Liệu Việt Nam).

+ Ngâm cồn 600 với tỉ lệ 1/10 để xoa bóp (Phương Pháp Bào Chế Đông Dược).

Bảo quản:

Đựng vào lọ kín. Thêm Đăng tâm để không mất hương vị.

Phân biệt:

“Không nhầm Bà luật hương bột với chất lấy ở cây Đại Bi (Blumea balsamifera) mùa trắng xanh, mùi thơm nhưng hăng hơn” (Dược Liệu Việt Nam)

Thành phần hóa học:

+ Tinh dầu và Bà luật hương tinh thể d-Camphora (Trung Dược Học).

+ Tinh dầu Bà luật hương cất phân đoạn sẽ được tinh dầu Bà luật hương trắng (dùng chế Cineola), tinh dầu Bà luật hương đỏ (chứa Safrola, Carvacrola), tinh dầu Bà luật hương xanh (chứa Cadinen, Camhoren, Azulen] (Hiện Đại Thực Dụng Trung Dược).

+ Trong gỗ có khoảng 0,5 Bà luật hương đặc, 2% tinh dầu Bà luật hương (Dược Liệu Việt Nam).

+ Rễ, thân. Lá chứa tinh dầu gồm những thành phần: d-Camphor,a-Pinen, Cineol, Safrol, Campherenol, Caryophyllen, Terpineol, Phellandrene, Carvacrol, Azullen, d-Limone, Cadinen (Trung Dược Học).

+ Thành phần chủ yếu của gỗ, lá và rễ Bà luật hương là tinh dầu và Bà luật hương tinh thể. Tùy theo tuổi cây, hàm lượng tinh dầu và Bà luật hương tinh thể thay đổi.

Bà luật hương thiên nhiên, có tinh thể màu trắng, mùi thơm đặc biệt, vị nóng, ở nhiệt độ thường, lao não thang hoa được, tín tan trong nước, tan nhiều trong các dung môi hữu cơ (cồn, Ête, Clofoc) quay phai + 430. Tính chất Bà luật hương là một xeton.

Tinh dầu Bà luật hương cất phân đoạn sẽ được tinh dầu Bà luật hương trắng (dùng chế Xineola), tinh dầu Bà luật hương đỏ (chứa Safrola, Cacvacrola), tinh dầu Bà luật hương xanh (chứa cadinen, camphoren, azlen) (Những Cây thuốc Và Vị Thuốc Việt Nam).

Tác dụng dược lý:

+ Tác dụng đối với trung khu thần kinh: Bà luật hương có tác dụng hưng phấn trung khu thần kinh, tăng cường hô hấp và tuần hoàn, nhất là trung khu thần kinh đang ở trạng thái ức chế thì tác dụng càng rõ. Cơ chế tác dụng là lúc tiêm dưới da, thuốc kích thích tại chỗ gây phản xạ hưng phấn.

+ Bôi vào da, Bà luật hương gây cảm giác ấm, kích thích và diệt khuẩn. Bà luật hương cũng gây cảm giác mát, tê.

+ Uống trong, Bà luật hương kích thích niêm mạc dạ dày: liều nhỏ gây cảm giác ấm áp dễ chịu; Liều cao gây buồn nôn, nôn.

+ Tác dụng đối với tim mạch: Bà luật hương có tác dụng hưng phấn cơ tim đối với tim đang suy yếu nhưng với liều thông thường không có tác dụng nào đối với cơ tim. Trong 1 số thí nghiệm cho thấy đối với trung khu mạch máu, chỉ khi nào chức năng bị suy kiệt, thuốc mới có tác dụng hưng phấn.

+ Tác dụng dược động học: Bà luật hương được hấp thu dễ và nhanh qua da, niêm mạc bất cứ nơi nào trên cơ thể, kể cả niêm mạc dạ dày. Thuốc bị Oxy hóa ở gan được Campherenol, sau đó chuyển hóa kết hợp với Glucoronic và bài tiết ra nướctiểu (Trung Dược Học).

Độc tính của thuốc: Liều uống 0,5-1g có thể gây hoa mắt, chóng mặt, đầu đau, cảm giác nóng, gây kích thích, nói sảng. Uống trên 2 g dẫn đến yên tĩnh nhất thời và tiếp theo là vỏ não bị kích thích gây co giật, cuối cùng là suy hô hấp và chết. Uống 7-15g và tiêm bắp 4g gây chết. Cấp cứu chủ yếu là điều trị triệu chứng vì thuốc được cơ thể giải độc nhanh và thường được cứu sống (Trung Dược Học).

Vị thuốc Bà luật hương (Công dụng, liều dùng, quy kinh, tính vị…)

Tính vị của Bà luật hương

+ Vị đắng, cay, tính ấm, có độc ít (Bản Thảo Phẩm Hội Tinh Yếu).

+ Vị cay, tính nhiệt, không độc (Bản Thảo Cương Mục).

+ Vị cay, tính nóng, có độc (Trung Dược Học).

+ Vị cay, tính nóng (Đông Dược Học Thiết Yếu).

Quy kinh:

+ Vào kinh Tâm, Tỳ (Bản Thảo Tái Tân).

+ Vào kinh Can (Bản Thảo Tối Yếu).

+ Vào kinh Tâm, Tỳ (Trung Dược Học).

+ Vào kinh Phế, Tâm, Vị (Đông Dược Học Thiết Yếu).

Tác dụng Bà luật hương

+ Sát trùng, trừ giới tiễn, liệu dương, hóa sang (Bản Thảo Phẩm Hội Tinh Yếu).

+ Thông quan khiếu, lợi trệ khí, trừ thấp, sát trùng (Bản Thảo Cương Mục).

+ Khứ phong thấp, sát trùng, khai khiếu, trừ dịch uế (Trung Dược Học).

+ Trừ uế khí, sát trùng, thông quan, lợi khiếu (Đông Dược Học Thiết Yếu).

Chủ trị:

Uống trong trị thổ tả thuộc hàn thấp, các chứng đau ở vùng tim và bụng.

Dùng ngoài: rửa hoặc xông chữa ghẻ lở, hắc lào, cước khí (Đông Dược Học Thiết Yếu).

Liều dùng:

– Uống trong: 0,1-0,2g thuốc tán hoặcrượu.

– Dùng ngoài: lượng vừa đủ tán bột trộn với dầu hoặc cồn bôi.

Ứng dụng lâm sàng của vị thuốc Bà luật hương

Trị bụng đau do uế khí thuộc sa chứng:
Chương não, Một dược, Minh nhũ hương. Tán bột,uống 0,01g với nướctrà (Chương Não Tán – Trương Sơn Lôi phương).

Trị lở loét do nằm lâu:
Bà luật hương, Não sa, mỗi thứ 2g. Trường hợp chưa loét, dùng 200ml cồn 75%, chế với thuốc thành Tinctura, bôi. Nếu đã loét, dùng cao mềm Hoàng liên Tố, phối hợp với thuốc bôi ngoài (Sổ Tay Lâm Sàng Trung Dược).

Trị hậu môn bị thấp chẩn lở ngứa:
Bà luật hương, Minh phàn đều 2g, Mang tiêu 20g, hòa với nước sôi 600ml, đợi ấm, ngâm mông vào 10 phút, ngày 2 lần (Sổ Tay Lâm Sàng Trung Dược).

Trị chàm ở chân thường bội nhiễm hoặc loét:
Bà luật hương 3g, Đậu hũ 2 miếng, trộn nát, đắp ngoài (Sổ Tay Lâm Sàng Trung Dược).

Trị sâu răng gây đau nhức:
Bà luật hương, Chu sa, lượng bằng nhau, tán bột, bôi (Sổ Tay Lâm Sàng Trung Dược).

Trị trẻ nhỏ bị lở ngứa:
Bà luật hương, Hoa tiêu, Mè đen, lượng bằng nhau, tán bột, trộn với Vaselin, bôi (Sổ Tay Lâm Sàng Trung Dược).

Trị giun kim:
Bà luật hương 1g, Hắc bạch sửu 3g, Binh lang 6g. Tán bột. Trước khi đi ngủ, lấy 100ml nướcsôi, hòa thuốc, đợi nước ấm 300C, lấy ống tiêm hút thuốc bơm vào hậu môn, liên tục 3-5 lượt. Kết quả tốt (Tào-Mỹ-Hoa – Thượng Hải Trung Y Dược Tạp Chí 1985, 5:34).

Trị đau khớp do bong gân:
Dầu Bà luật hương, dầu Tùng tiết, trộn đều, bôi chỗ đau (Sổ Tay Lâm Sàng Trung Dược).

Tham khảo

Bà luật hương thông khiếu rất mạnh, người lớn, trẻ nhỏ bị bệnh đờm dãi bế tắc hoặc thình lình bị kinh sốt:Dùng Bà luật hương rất hay” (Bản Thảo Diễn Nghĩa).

Bà luật hương chẳng những nóng mà còn bốc, gần giống như Xạ hương, nó có thể giúp sức được cho Quế, Phụ tử nhưng vì người ta dương khí dễ động mà âm khí dễ hao, cho nên, uống Bà luật hương nhiều thì sẽ động dương mà hao âm vậy” (Bản Thảo Diễn Nghĩa Bổ Di).

Bà luật hương vào xương, những bệnh gió độc ngấm vào xương tủy mới nên dùng nó. Nếu bệnh ở huyết mạch, ở da thịt mà cũng dùng Bà luật hương, Xạ hương thì như là dãn cho gió độc đi vào xương tủy, giống như dầu thấm vào giấy bản: nó có thể vào mà không có thể ra” (Trân Châu Nang).

Bà luật hương rất cay, hay chạy, cho nên có thể làm tan được khí nóng, thông được chỗ đọng tụ. Phàm những bệnh mắt đau, hoặc họng đau và những chứng giang mai nhiều khi phải dùng đến nó” (Bản Thảo Tập Yếu).

“Chương não và Băng phiến đều có mùi thơm khác hẳn, lại đều có vị cay, cho vào miệng lúc đầu cảm thấy nóng rát như đốt, sau đó mát dịu. 2 vị này tác dụng gần giống nhau, dùng ít thì hưng phấn, dùng nhiều thì có cảm giác tê. Khó tan trong rượu nhưng đốt thì cháy. Tuy nhiên, Băng phiến mát và thuần hơn Chương não, còn Chương não thì mạnh và dữ hơn Băng phiến” (Đông Dược Học Thiết Yếu).

Kiêng kỵ khi dùng Bà luật hương

+ Có thai và khí hư: không dùng (Trung Dược Học).

+ Không phải là chân hàn và người có thấp nhiệt: không dùng (Đông Dược Học Thiết Yếu).

Nơi mua bán vị thuốc Bà luật hương đạt chất lượng ở đâu?

Trước thực trạng thuốc đông dược kém chất lượng, nguồn gốc không rõ ràng,… xuất hiện tràn lan trên thị trường, làm ảnh hưởng tới hiệu quả điều trị cũng như ảnh hưởng tới sức khỏe của bệnh nhân. Việc lựa chọn những địa chỉ uy tín để mua thuốc đông dược là rất quan trọng và cần thiết. Vậy khách hàng có thể mua vị thuốc Bà luật hương ở đâu?

Bà luật hương là vị thuốc nam quý, được sử dụng rộng rãi trong YHCT. Hiện tại hầu hết các cửa hàng thuốc đông dược, phòng khám đông y, phòng chẩn trị YHCT… đều có bán vị thuốc này. Tuy nhiên người mua nên chọn những địa chỉ có uy tín, đảm bảo chất lượng, có giấy phép hoạt động để mua được vị thuốc đạt chất lượng.

Vị thuốc Bà luật hương được bán dưới dạng thuốc đã được bào chế theo Tiêu chuẩn NHT.

Giá bán vị thuốc Bà luật hương: Liên hệ để biết thêm chi tiết.
Tùy theo thời điểm giá bán có thể thay đổi.

>